wat is dmx en hoe werkt dmx

Wat is nou DMX? En hoe werkt het?

DMX is een digitaal protocol waarmee we verlichting aan kunnen sturen. Dit kunnen dus spots (parren, bouwlampen, theaterspots etc.) zijn die worden aangestuurd door een dimmer. Ook kunnen we met DMX effecten aansturen. Bijvoorbeeld movingheads of scans.

DMX is dus het stuursignaal dat wij vanaf onze ‘controller’, ‘tafel’ of ‘lichtcomputer’ sturen naar de verlichting. De data die verstuurd wordt is een digitaal signaal waarvan we de inhoud niet willen kennen. Het signaal wordt verstuurd door xlr-kabels, die je misschien al kent als microfoonkabels.

Een voorbeeld;
We willen 8 par lampen (par 56 / 300Watt / 230Volt) gaan aansturen. We hebben dus een lichtcontroller nodig die voor ons het dmx-signaal verstuurd naar één of meerdere dimmers. Bij 8 lampen zouden we een dimmer nodig hebben van 8 kanalen. In dit voorbeeld gebruiken we 2 dimmers van 4 kanalen.

In de afbeelding zien we dat de controller verbonden is (zwarte lijn) met de beide dimmers. De xlr-kabel gaat eerst in dimmer 1. Vanuit dimmer 1 wordt het dmx-signaal doorgelust naar dimmer 2. Vanaf de controller loopt dus maar één kabel naar de dimmers met alle te versturen informatie voor de dimmers.

De truc van het dmx is dat het signaal wordt opgedeeld in meerdere adressen. Ieder adres bevat zijn eigen informatie. In bovenstaand voorbeeld gebruiken we 8 lampen/dimmerkanalen. Dat betekend dus dat er 8 dmx adressen gebruikt worden.
De eerste dimmer stellen we in het menu in op startadres nr. 1.  Deze dimmer ontvangt het dmx-signaal volledig, maar omdat wij het startadres 1 hebben opgegeven aan de dimmer, gaat de dimmer kijken naar welke informatie de controller verstuurd voor adres 1, 2, 3 en 4. Deze informatie pikt de dimmer op en voert hij uit.

De tweede dimmer stellen we in op startadres nr. 5. Het DMX signaal komt vanuit dimmer 1 binnen bij dimmer 2. Dimmer 2 ontvangt dus ook de informatie van de adressen 1 t/m 4. Maar omdat wij bepaald hebben dat dimmer 2 alleen naar de adressen 5,6,7 en 8 luistert pikt de dimmer alleen deze informatie eruit.

De controller in het voorbeeld heeft 8 kanalen, en stuurt dus een DMX signaal uit dat bestaat uit 8 adressen. We maken even een voorbeeld met verschillende standen.

wat is een DMX sturing?
een DMX sturing stuurt volgens een bepaald protocol elektronische bevelen naar toestellen die vervolgens een specifike functie gaan verrichten.
Het doel is niet om 1 toestel te bedienen(hoewel dit best mogelijk is)maar de werking van een hele reeks toestellen met 1 dturing te controleren.
Al deze toestellen zijn met elkaar verbonden door middel van DMX kabel .Dit gebeurt meestal met XLR aansluitingen met 3of5 pinnen.De kabel kan een microfoon kabel zijn maar is best een speciale DMX kabel die aan bepaalde specificaties voldoet.

hoe is dit ontstaan?
Vroeger waren lichteffecten allemaal op zichzelfwerkende apparaten, die je vanuit je dj of licht booth met een hele reeks schakelaars moest bedienen.
Later kwam het "intilligent" licht.Dat zijn toestellen die die bewegingen kunnen maken,kleuren wisselen en ook nog eens gobos(uitgesneden figuurtjes) veranderen.Eerst waren er de scanners en later de moving heads.Je kunt je nu wel voorstellen dat je om dergelijke toestellente bedienen,onmogelijk een serie van schakelaars in je dk of light booth kunt hebben,om nog maar te zwijgen over de bedrading.Ten slotte zouw je dan voor elke uitte voeren functie een stroomkabel moet hebben.In de evolutie van schakelaars tot DMX hebben nog wel enkele andere oplossingen (heel even)het licht gezien.

een DMX gestuurd toestel heeft meestal 3 aansluitingen .1 om de stroom van het lichtnet te ontvangen en de 2anderen om eerst het DMX signaal te ontvangen en daarna door te sturen.

Een zeer eenvoudige functie is bv. het aanzeteen van een lichteffect.Belangrijk is dat de sturing moet weten aan welk toestel hij welk commando moet geven.
Om die reden krijgt elk toestel een aantal adressen toegewezen. Het aantal adressen dat elk toestel krijgt toegewezen komt uiteraard overeen met het aantal verschillende functies van dit toestel.

Een voorbeeld met een scanner:kanaal1:shutter kanaal2:gobo kanaal3:kleur kanaal4:pan kanaal5:tilt de volgorde hiervan kan verschillen met elk toestel.
Je kunt nu je toestel gaan toewijzen vanaf ee, bepaald adres.Bij het cijfer van het gekozen adres tel je nu het aantal kanalen dat voordat toestel geld.
Wanner bij een scanner 5 kanalen gebruikt,krijgt het 1 als begin en 5 als laatste kanaal als de volgende scanner adres "2" heeft dan word hij toegewezen naar kanaaal 6,heeft deze ook 5 functies(kanalen)dan zal het laatste kanaal van die scanner 10 woreden.enzovoort.

Op je sturing kun je signalen sturen naar deze 10 verschillende kanalen.Benoem je 2 toestellenmet hetzelfda adres dan doen zij hetzelfde.

Naast scanners en moving heads gebruikt men tegewoordig ook DMX sturingen om dimmerpacks en t4's,strobo's en rookmachines te sturen.
Het belangrijkste is dat men met 1controller alles kan bedienen en dat alles met 1 kabel word verbonden.dit werkt eigenlijk als een soort telefoon kabel
elk toestel kan je dus zien als een telefoon met eigen nummer,de sturing is de centrale die de verbindingen maakt.

Bij een DMX sturing is een eigenschap dat je niet met schakelaars werkt maar wel met een schuifregellar,je kunt nu in plaats vaan een opdracht aan- of uit te zetten,een hele waaier van 256 tussenstappen gaan uitvoeren.Bij een beweging houd dat in dat bv.in dat verschillende posities kunnen berijkt worden.je kunt het dus eigenlijk gebruiken als een volgspot

Om met 10vinger het hele geheel te besturen zouw nog net lukken maar als eer meer kanalen hebt heb je vingers te kort.dus darom kan je dingen programmeren.

Tegenwoordig heb je dus de schuifpanelen voorzien van 12 of 24 of 48 enzv schuiven. Elke schuif stuurt een functie aan van het effect.
Ook zijn er dmx stuur kasjes die je via USB aan je computer hangt en vervolgens stuurt het kasje DMX signaal uit. De programmering gaat dan vanaf je computer.